Koningshuis

Nederland is een monarchie. De koningin heeft ook een politieke invloed, bijvoorbeeld doordat zij de formateur voor een nieuw kabinet benoemt. GroenLinks vindt dat Nederland op termijn een republiek moet worden. Tot die tijd wil GroenLinks de rol van de koning(in) beperken tot een ceremoniële rol. Daarnaast wil GroenLinks een door de Tweede Kamer gekozen premier.

Het Koninklijk Huis kan momenteel op veel steun onder de bevolking rekenen. Toch vindt GroenLinks de monarchie niet de meest ideale staatsvorm. De koning(in) kan op cruciale momenten politieke invloed uitoefenen. Bijvoorbeeld na de verkiezingen. De koning wijst (na advies van de fractievoorzitters) de informateur aan. Voorafgaand aan de feitelijke kabinetsformatie benoemt hij of zij de formateur. GroenLinks wil dit politieke proces uit de achterkamertjes halen en de burger bij de verkiezingen ook meer invloed geven. Een voorstel van GroenLinks om de informateur door de Tweede Kamer te laten kiezen is onlangs goedgekeurd. Hierdoor wordt de politieke invloed van de koning ingeperkt.

Wat Groenlinks betreft verliest de koning alle functies binnen het landsbestuur. De koning hoeft dan geen wetten meer te ondertekenen en is niet langer voorzitter van de Raad van State, het belangrijkste adviescollege van de regering. Wanneer het Koninklijk Huis alleen nog een ceremoniële functie heeft, is het ook makkelijker om de leden van het Koninklijk Huis meer bewegingsvrijheid te geven. Zij kunnen zich dan ook makkelijker uiten in het openbaar. De krampachtigheid rond het Koninklijk Huis is niet meer van deze tijd. Verder wil GroenLinks dat het aantal leden van het Koninklijk Huis wordt teruggebracht. De financiële vergoedingen voor de Oranjes (momenteel ruim zes miljoen euro aan de drie belangrijkste leden) wordt aan banden gelegd. Bovendien vindt GroenLinks dat de leden van het Koninklijk Huis ook gewoon belasting moeten gaan betalen, zoals ook in Engeland het geval is, en dat de leden van het Koninklijk Huis zelf privé kosten financieren.