Misdaadbestrijding in Europa

De strijd tegen misdaad en terreur wordt nogal eens misbruikt om grondrechten, zoals het recht op privacy en de vrijheid van meningsuiting, te ondermijnen. GroenLinks vindt het hoog tijd om de grondrechtenbescherming in de Europese Unie te verbeteren. Dat is essentieel voor het onderling vertrouwen tussen burgers, regeringen en de Europese instellingen. Juist omdat dit vertrouwen nog vaak ontbreekt, verloopt de Europese justitiesamenwerking moeizaam.

Is het aanvaardbaar om een Nederlandse verdachte uit te leveren aan Polen, wanneer die daar jarenlang in voorarrest kan worden gehouden voordat zijn zaak voor de rechter komt? Hoe groot is de kans dat zo’n verdachte onschuldig wordt veroordeeld, als hij geen goede advocaat krijgt? Stevige Europese waarborgen voor een eerlijk proces zijn dringend nodig, vindt GroenLinks. In het Europees Parlement strijden wij voor Europese minimumnormen die onder meer toegang tot de rechter, juridische bijstand en humane detentievoorzieningen verzekeren, het voorarrest beperken, toelaatbare opsporingsmethoden definiëren en de rechten van slachtoffers vastleggen.

Als het Verdrag van Lissabon in werking treedt, wordt het Grondrechtenhandvest van de EU bindend. Het Europees Parlement wordt medewetgever in justitiezaken. Dat biedt kansen voor een betere bescherming van grondrechten. Het parlement moet ook werken aan de afbakening van nationaal en Europees strafrecht. Alleen voor zware en grensoverschrijdende criminaliteit, zoals wapensmokkel en mensenhandel, is een Europese aanpak nodig. Met de veiligheid op straat hoeft de EU zich niet te bemoeien.

De toekomstige discussie over een Europees Openbaar Ministerie moet leiden tot een beperkte lijst van duidelijk omschreven eurocrimes. Voor de opsporing en vervolging van deze misdrijven worden dan Europese officieren van justitie aangesteld. Zij kunnen zowel Europol als nationale politiediensten inschakelen om verdachten voor de rechter te brengen. Zij kunnen bijvoorbeeld fraude met Europese subsidies vervolgen als een lidstaat dat nalaat. Zo kan de EU bijdragen aan de strijd tegen corruptie in lidstaten als Bulgarije of Italië.

De georganiseerde misdaad wordt effectiever bestreden als misdaadbestrijders niet steeds op landsgrenzen stuiten. Maar zij moeten wel zorgvuldig te werk gaan. GroenLinks vindt een goede controle door rechters en parlementen onontbeerlijk.